MỞ BÀI
Chào mừng bạn đến với hành trình khám phá những góc khuất sâu thẳm và đầy bất ngờ trong tâm trí con người qua cuốn sách "Bản Chất Của Dối Trá" của Giáo sư Tâm lý học và Kinh tế học hành vi Dan Ariely.
Thông thường, khi nhắc đến sự dối trá hay lừa đảo, chúng ta thường hình dung ra những tay tội phạm sừng sỏ, những kẻ trộm cắp chuyên nghiệp, hay những vị Tổng giám đốc tham lam đằng sau các vụ bê bối tài chính chấn động như Enron hay WorldCom. Thẳm sâu trong suy nghĩ, chúng ta luôn khao khát được nhìn nhận bản thân là những người lương thiện. Chúng ta tự tin rằng mình miễn nhiễm trước những cám dỗ bất chính, và dẫu có chuyện gì xảy ra, ta vẫn luôn là những công dân trung thực. Nhưng sự thật có hoàn toàn như vậy?
Cuốn sách này là một tấm gương phản chiếu chân thực và đôi khi phũ phàng, chứng minh rằng sự bất lương không chỉ giới hạn ở một vài "con sâu làm rầu nồi canh". Bất kỳ ai trong chúng ta – bao gồm cả bạn và tôi – đều có khả năng lừa dối kẻ khác vì lợi ích cá nhân, đồng thời vẫn giữ được niềm tin sắt đá rằng mình là người có đạo đức. Thay vì những lời răn dạy đạo lý khô khan, Dan Ariely đưa chúng ta vào hàng loạt các thí nghiệm tâm lý và kinh tế học hành vi vô cùng hấp dẫn để bóc trần căn nguyên của sự dối trá. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu tại sao con người lại gian lận, những yếu tố nào thúc đẩy hay kìm hãm hành vi này, và quan trọng nhất, làm thế nào để chúng ta có thể thiết kế lại môi trường sống nhằm giúp bản thân và xã hội trở nên trung thực hơn. Hãy cùng bước vào chương đầu tiên để lật đổ những lầm tưởng cơ bản nhất về tội phạm và sự dối trá.
Chương 1: Kiểm chứng Mô hình Tội phạm Đơn giản theo Lý tính (SMORC)
Nhiều thập kỷ qua, các nhà kinh tế học truyền thống, tiêu biểu là Gary Becker – người từng đoạt giải Nobel, đã giải thích sự lừa dối thông qua "Mô hình Phạm tội Đơn giản theo Lý tính" (gọi tắt là SMORC). Theo mô hình này, con người là những cỗ máy tính toán hoàn hảo. Khi đứng trước một cơ hội gian lận, c…
